Feiten en omstandigheden
De bouwstenen van elke beoordeling
In het kort
Bij de beoordeling van een arbeidsrelatie wordt gekeken naar alle relevante feiten en omstandigheden van de samenwerking.
Dat betekent dat niet één afzonderlijk kenmerk bepalend is. De beoordeling vindt plaats op basis van het geheel van de afspraken die partijen hebben gemaakt, de manier waarop zij deze afspraken in de praktijk uitvoeren en alle overige omstandigheden die voor de samenwerking van belang zijn.
Iedere arbeidsrelatie is anders. Daarom worden feiten en omstandigheden altijd beoordeeld in hun onderlinge samenhang.
Waarom is dit belangrijk?
In de praktijk bestaat vaak de behoefte aan een eenvoudig antwoord op de vraag of iemand zelfstandig ondernemer is of werknemer. De wet en de rechtspraak geven dat antwoord niet op basis van één criterium. Dat komt doordat iedere samenwerking uniek is: de aard van de werkzaamheden, de manier waarop partijen samenwerken, de vrijheid die bestaat bij de uitvoering van de opdracht, de ondernemingsactiviteiten buiten de opdracht.
Al deze omstandigheden kunnen van betekenis zijn. Geen enkele samenwerking is precies hetzelfde. Daarom kijkt de rechter altijd naar het volledige beeld.
Wat betekent dit in de praktijk?
Feiten zijn de concrete gebeurtenissen en afspraken die kunnen worden vastgesteld. Omstandigheden geven de context waarin die feiten moeten worden beoordeeld. Bij een arbeidsrelatie kan bijvoorbeeld worden gekeken naar: de inhoud van de overeenkomst, de werkzaamheden die daadwerkelijk worden uitgevoerd, de mate van gezag, de vrijheid van uitvoering, organisatorische inbedding, de mogelijkheid van vervanging, ondernemerschapskenmerken, investeringen, ondernemersrisico, en de manier waarop de onderneming wordt gevoerd.
Deze omstandigheden worden niet afzonderlijk beoordeeld. Pas wanneer zij gezamenlijk worden bekeken, ontstaat een volledig beeld van de samenwerking. Daarom kan dezelfde omstandigheid in de ene situatie een andere betekenis hebben dan in een andere situatie.
Wat betekent dit voor opdrachtgevers?
Voor opdrachtgevers betekent dit dat de beoordeling van een samenwerking verder gaat dan het contract alleen. Een overeenkomst vormt een belangrijk uitgangspunt. Maar ook de dagelijkse praktijk, de inrichting van de opdracht en de manier waarop partijen samenwerken maken onderdeel uit van de beoordeling.
Door regelmatig stil te staan bij de samenwerking en wijzigingen tijdig vast te leggen, blijven de feiten en omstandigheden beter aansluiten bij de gemaakte afspraken.
Wat betekent dit voor zelfstandigen?
Voor zelfstandigen betekent dit dat ondernemerschap zichtbaar wordt in de totale manier waarop de onderneming wordt gevoerd. Niet één investering, één opdrachtgever of één contract bepaalt de beoordeling. Het gaat om het geheel van de onderneming en de manier waarop opdrachten in de praktijk worden uitgevoerd.
Door bewust aandacht te besteden aan zowel de onderneming als de samenwerking ontstaat een beter onderbouwd beeld van zelfstandig ondernemerschap.
Er bestaat geen vaste lijst met feiten en omstandigheden die in iedere situatie hetzelfde gewicht hebben. Welke omstandigheden relevant zijn, hangt af van de aard van de werkzaamheden en de manier waarop de samenwerking is ingericht. Niet één feit of één omstandigheid geeft het antwoord - het geheel van de feiten en omstandigheden vormt de basis voor de juridische beoordeling.
Gerelateerde onderwerpen
Feiten en omstandigheden vormen de basis van de beoordeling van iedere arbeidsrelatie.
Dit onderwerp komt ook terug in
- ArbeidsrelatietoetsWaarin alle relevante feiten en omstandigheden gezamenlijk worden beoordeeld
- ZelfstandigentoetsWaarin ondernemerschapskenmerken onderdeel zijn van het totale beeld
- VerantwoordingsmodelOm gedurende de samenwerking veranderingen in de feiten en omstandigheden inzichtelijk te maken