Schijnzelfstandigheid
Het begrip dat de kern van deze toets samenvat
In het kort
Schijnzelfstandigheid is de term die wordt gebruikt voor een situatie waarin iemand als zelfstandig ondernemer werkt, terwijl de samenwerking op basis van de wet en de feiten mogelijk als arbeidsovereenkomst moet worden aangemerkt.
Het begrip zegt op zichzelf niets over de intenties van opdrachtgever of zelfstandige. Het beschrijft een mogelijke juridische kwalificatie van een arbeidsrelatie.
Of sprake is van schijnzelfstandigheid kan niet worden vastgesteld op basis van één enkel kenmerk. De beoordeling vindt plaats aan de hand van alle feiten en omstandigheden van de samenwerking.
Waarom is dit belangrijk?
De afgelopen jaren is schijnzelfstandigheid veel besproken. Daardoor ontstaat soms de indruk dat iedere samenwerking met een zelfstandige een risico vormt. Dat beeld doet geen recht aan de werkelijkheid.
Nederland kent zowel arbeidsovereenkomsten als overeenkomsten van opdracht. Beide zijn erkende en passende vormen van samenwerken. De vraag is daarom niet welke samenwerkingsvorm beter is. De vraag is welke samenwerkingsvorm het beste past bij de manier waarop partijen daadwerkelijk samenwerken. Daarom wordt gekeken naar de inhoud van de afspraken én naar de uitvoering daarvan in de praktijk.
Schijnzelfstandigheid wordt nooit vastgesteld aan de hand van één omstandigheid - alleen aan de hand van het geheel.
Wat betekent dit in de praktijk?
In de praktijk ontstaat de vraag naar schijnzelfstandigheid meestal wanneer onduidelijk is of een samenwerking past bij een overeenkomst van opdracht of bij een arbeidsovereenkomst. Daarbij kunnen verschillende omstandigheden een rol spelen: de mate van gezag, de vrijheid van uitvoering, de organisatorische inbedding, de manier waarop de opdracht wordt uitgevoerd en kenmerken van ondernemerschap.
Geen van deze omstandigheden is op zichzelf doorslaggevend. De beoordeling vindt altijd plaats op basis van het geheel van feiten en omstandigheden. Dat maakt iedere samenwerking uniek.
Wat betekent dit voor opdrachtgevers?
Voor opdrachtgevers is het belangrijk om vooraf bewust na te denken over de gekozen samenwerkingsvorm. Heldere afspraken vormen daarbij een goed uitgangspunt. Minstens zo belangrijk is dat de dagelijkse praktijk aansluit bij die afspraken.
Door de samenwerking regelmatig te evalueren en waar nodig bij te stellen, ontstaat meer duidelijkheid over de manier waarop de opdracht wordt uitgevoerd.
Wat betekent dit voor zelfstandigen?
Voor zelfstandigen is het belangrijk om zich bewust te zijn van de manier waarop zij hun onderneming voeren en hoe opdrachten in de praktijk worden uitgevoerd. Ondernemerschap blijkt niet alleen uit een overeenkomst of een inschrijving bij de Kamer van Koophandel. Ook de dagelijkse uitvoering van de opdracht en de bredere ondernemingsactiviteiten kunnen een rol spelen.
Door bewust aandacht te besteden aan zowel de overeenkomst als de praktijk ontstaat een beter onderbouwd beeld van de samenwerking.
Gerelateerde onderwerpen
Schijnzelfstandigheid raakt vrijwel alle onderdelen van de beoordeling van een arbeidsrelatie.
Dit onderwerp komt ook terug in
- ArbeidsrelatietoetsOm verschillende omstandigheden van de samenwerking in samenhang te beoordelen
- ZelfstandigentoetsOm ondernemerschapskenmerken inzichtelijk te maken
- VerantwoordingsmodelOm gedurende de opdracht vast te leggen hoe de samenwerking zich ontwikkelt