Rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst
Een wettelijk uitgangspunt, geen eindconclusie
In het kort
Het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst is een wettelijke regeling die ertoe kan leiden dat wordt vermoed dat sprake is van een arbeidsovereenkomst.
Het gaat om een vermoeden, niet om een definitieve vaststelling. Dat betekent dat het rechtsvermoeden kan worden weerlegd wanneer uit de feiten en omstandigheden blijkt dat de samenwerking een andere juridische kwalificatie heeft.
Het rechtsvermoeden vormt daarom geen zelfstandig criterium voor de beoordeling van een arbeidsrelatie. Ook in deze situatie blijven de gemaakte afspraken, de uitvoering daarvan en alle overige relevante feiten en omstandigheden van belang.
Waarom is dit belangrijk?
Het begrip rechtsvermoeden roept soms de indruk op dat de wet automatisch bepaalt dat sprake is van een arbeidsovereenkomst. Dat is niet het geval.
Een rechtsvermoeden is bedoeld om in bepaalde situaties een juridisch uitgangspunt te bieden. Vervolgens kan worden onderzocht of de feiten en omstandigheden aanleiding geven om dat uitgangspunt te bevestigen of juist te weerleggen. Daarom blijft ook bij een rechtsvermoeden de feitelijke samenwerking centraal staan. De manier waarop opdrachtgever en werkende daadwerkelijk samenwerken, blijft bepalend voor de uiteindelijke juridische beoordeling.
Het vermoeden kan worden bevestigd of weerlegd - pas na die toets staat de kwalificatie vast.
Wat betekent dit in de praktijk?
Wanneer een beroep wordt gedaan op het rechtsvermoeden, betekent dat niet automatisch dat een arbeidsovereenkomst bestaat. De samenwerking zal nog steeds zorgvuldig moeten worden beoordeeld. Daarbij wordt gekeken naar de afspraken die partijen hebben gemaakt, de uitvoering daarvan in de praktijk en alle overige relevante omstandigheden. Onderwerpen zoals gezag, vrijheid van uitvoering, organisatorische inbedding en ondernemerschapskenmerken kunnen daarbij nog steeds een rol spelen.
Het rechtsvermoeden neemt deze beoordeling dus niet weg. Het vormt slechts een juridisch uitgangspunt binnen die beoordeling.
Wat betekent dit voor opdrachtgevers?
Voor opdrachtgevers betekent het rechtsvermoeden dat een goede onderbouwing van de gekozen samenwerkingsvorm belangrijk blijft. Niet alleen de overeenkomst verdient aandacht. Ook de dagelijkse praktijk moet aansluiten bij de afspraken die zijn gemaakt.
Wanneer overeenkomst en praktijk met elkaar in evenwicht zijn, ontstaat een duidelijker beeld van de aard van de samenwerking.
Wat betekent dit voor zelfstandigen?
Voor zelfstandigen betekent het rechtsvermoeden dat ondernemerschap niet uitsluitend blijkt uit een overeenkomst of een inschrijving bij de Kamer van Koophandel. Ook de manier waarop de onderneming wordt gevoerd en opdrachten daadwerkelijk worden uitgevoerd, blijft van belang.
Door bewust aandacht te besteden aan zowel de onderneming als de uitvoering van opdrachten ontstaat een beter onderbouwd beeld van de gekozen samenwerkingsvorm.
Een rechtsvermoeden is geen eindconclusie. Het betekent ook niet dat andere omstandigheden niet meer van belang zijn. De uiteindelijke beoordeling van een arbeidsrelatie blijft gebaseerd op de wet, de rechtspraak en het geheel van feiten en omstandigheden. Juist daarom blijft iedere arbeidsrelatie een beoordeling op maat.
Gerelateerde onderwerpen
Het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst hangt nauw samen met de beoordeling van arbeidsrelaties.
Dit onderwerp komt ook terug in
- ArbeidsrelatietoetsOm de samenwerking integraal te beoordelen aan de hand van alle relevante omstandigheden
- VerantwoordingsmodelOm gedurende de samenwerking vast te leggen hoe overeenkomst en praktijk zich ontwikkelen