Uber-arrest
Hoge Raad, 21 februari 2025
In het kort
Op 21 februari 2025 heeft de Hoge Raad duidelijk gemaakt dat ondernemerschap van de werkende een relevante omstandigheid is bij de beoordeling van een arbeidsrelatie. Dat ondernemerschap hoeft zich niet uitsluitend binnen de betreffende opdracht te laten zien, maar mag ook blijken uit de manier waarop iemand zich daarbuiten als ondernemer gedraagt.
De Hoge Raad benadrukt tegelijkertijd dat ondernemerschap nooit op zichzelf beslissend is. Bij de beoordeling blijft altijd het geheel van alle feiten en omstandigheden bepalend.
Het Uber-arrest bevestigt daarmee dat zelfstandig ondernemerschap een volwaardige plaats heeft binnen de juridische beoordeling van een arbeidsrelatie.
Waarom is dit belangrijk?
De vraag of iemand als zelfstandige werkt, wordt vaak teruggebracht tot één onderwerp: is er gezag, is er organisatorische inbedding, worden er instructies gegeven. Het Uber-arrest laat zien dat de beoordeling veel breder is dan dat.
De Hoge Raad bevestigt dat ook de manier waarop iemand zich als ondernemer gedraagt een rol speelt - niet als doorslaggevend criterium, maar als onderdeel van het totaalbeeld. Een ondernemer investeert, loopt risico, werft opdrachtgevers, bepaalt zijn eigen tarieven en bouwt aan een onderneming die verder gaat dan één opdrachtgever. Juist die bredere context mag worden meegewogen.
Ondernemerschap is één van meerdere omstandigheden die samen het totaalbeeld vormen - geen van alle is op zichzelf beslissend.
Wat betekent dit in de praktijk?
Het Uber-arrest betekent niet dat iedere ondernemer automatisch als zelfstandige kan werken. Evenmin betekent het dat één opdracht voldoende is om ondernemerschap aan te tonen. De Hoge Raad maakt duidelijk dat alle omstandigheden gezamenlijk moeten worden beoordeeld. Daarbij kan ondernemerschap buiten de specifieke opdracht een relevante rol spelen, bijvoorbeeld:
- meerdere opdrachtgevers
- investeren in de onderneming
- eigen acquisitie
- ondernemersrisico
- het bepalen van een eigen tarief
- het actief voeren van een onderneming
Deze omstandigheden worden niet los beoordeeld, maar samen met de manier waarop de opdracht in de praktijk wordt uitgevoerd. Het gaat dus altijd om het totale beeld.
Wat betekent dit voor opdrachtgevers?
Voor opdrachtgevers betekent het Uber-arrest dat niet alleen de opdracht zelf van belang is - ook de ondernemer waarmee wordt samengewerkt maakt onderdeel uit van het totale beeld. Dat betekent niet dat een opdrachtgever verantwoordelijk wordt voor het ondernemerschap van een zelfstandige. Wel is het verstandig om inzicht te hebben in de omstandigheden die laten zien dat iemand daadwerkelijk als ondernemer opereert.
Tegelijkertijd moet de opdracht zelf zorgvuldig ingericht blijven. Ook een ondernemer kan immers binnen een specifieke opdracht werkzaamheden verrichten die feitelijk passen bij een arbeidsovereenkomst. Een goed onderbouwde samenwerking vraagt daarom aandacht voor zowel de ondernemer als de opdracht.
Wat betekent dit voor zelfstandigen?
Voor zelfstandigen bevestigt het Uber-arrest dat ondernemerschap ertoe doet - niet alleen tijdens een opdracht, maar ook daarbuiten. De manier waarop een ondernemer investeert, nieuwe opdrachten werft, risico loopt, zijn onderneming organiseert en zich op de markt presenteert, kan onderdeel zijn van de totale beoordeling.
Dat betekent ook dat ondernemerschap niet alleen moet worden geclaimd, maar zichtbaar moet zijn. Hoe beter een ondernemer zijn ondernemerschap kan onderbouwen, hoe completer het totale beeld wordt.
Gerelateerde onderwerpen
Het Uber-arrest staat niet op zichzelf. De uitspraak hangt nauw samen met andere onderdelen van de beoordeling van een arbeidsrelatie.